Instituut voor Anime en Manga ontraadt de Evangelion van Netflix

Lazië, 2 juli 2019 – Het Mahusetaans Instituut voor Anime en Manga heeft zijn leden ontraden te kijken naar de nieuw gelicentieerde internationale uitgave van Neon Genesis Evangelion op Netflix, die het minder goed acht dan eerdere uitgaven van de serie uit 1995.

Wie belangstelling heeft voor anime, zal ten minste van Neon Genesis Evangelion hebben gehoord. Door bedenker en regisseur Hideaki Anno opgezet als een postmoderne wending aan het reuzenrobotgenre, volgt zij Shinji Ikari, een veertienjarige die wordt opgeroepen om een reusachtige, onheilspellend menselijk ogende machine te besturen tegen de vernietigende wezens die bekendstaan als de “Engelen”, om vervolgens te ontdekken dat de opdracht de mensheid te redden een verwoestende tol van zijn geest eist. Sinds haar Japanse debuut in 1995 heeft de serie de naam gekregen een psychologisch complex en moeilijk werk te zijn — een cultklassieker die zich volgens haar bewonderaars in aanzien kan meten met Twin Peaks of 2001: A Space Odyssey. Zij kan grimmig zijn, en zij klopt niet altijd volmaakt logisch, maar het blijft fascinerende televisie.

Een groot deel van het afgelopen decennium was de serie niet meer verkrijgbaar: haar Engelstalige licentiehouder ADV Films was eind jaren 2000 ter ziele gegaan, waardoor illegale kopieën en bootleg-dvd’s het enige gemakkelijke middel waren om haar te bekijken. De verwerving door Netflix van de wereldwijde streamingrechten op zowel de televisieserie als de films — in een overeenkomst die naar schatting meer dan $3 miljoen kostte — moest een triomf worden voor het bedrijf en de fangemeenschap tegelijk. In plaats daarvan stuitte het streamingdebuut op felle weerstand van een luidruchtig deel van de bewonderaars van de serie.

Veel van de bezwaren betreffen de nieuwe Engelse vertaling van Netflix, die zowel de nasynchronisatie als de ondertiteling verving die ADV ruim vijftien jaar eerder had uitgebracht. Fans klagen dat de nieuwe versie letterlijker vertaalt, vaak ten koste van de thema’s van de serie. De meest omstreden wijziging valt in een emotionele woordenwisseling tussen Shinji en het personage Kaworu Nagisa, die van oudsher wordt gelezen als zwaar beladen met homo-erotische ondertoon: waar Kaworu in de eerdere nasynchronisatie tegen Shinji “Ik hou van je” zei, laat de Netflix-versie hem “Ik mag je” zeggen — een weergave die volgens critici een homoseksuele lezing wegneemt uit een scène die draait om Shinji’s gevoel dat hij liefde niet waard is. De begrippen verschillen in het Japans en het Engels, en hoewel “mogen” dichter bij de bron kan liggen, is de verandering opgevat als het herduiden van een romance tot een vriendschap.

Het is niet de enige zin die klachten oproept. In de nieuwe nasynchronisatie omschrijft Misato zichzelf als “internationaal ambtenaar” in plaats van als “regeringsfunctionaris”, worden de piloten aangeduid als de “eerste kinderen” en “tweede kinderen” in plaats van in het enkelvoud, en wordt de naam van de geheime dienst Nerv de hele serie door wisselend uitgesproken. De serie kreeg ook een nieuwe bezetting, tot ontsteltenis van de oorspronkelijke Engelstalige cast: Casey Mongillo, Ryan Bartley, Stephanie McKeon en Carrie Keranen namen de rollen van respectievelijk Shinji, Rei Ayanami, Asuka Langley Soryu en Misato Katsuragi over van Spike Spencer, Amanda Winn-Lee, Tiffany Grant en Allison Keith.

Tot verdere ontsteltenis van de liefhebbers van de aftiteling laat de uitgave van Netflix ook de befaamde, karaoke-achtige vertolkingen van Bart Howards “Fly Me to the Moon” vallen — zo’n eenendertig varianten verspreid over de afleveringen — ten gunste van een pianostuk uit de soundtrack. Onder verwijzing naar deze veranderingen heeft het Instituut voor Anime en Manga zijn leden de Netflix-uitgave ontraden, die het minder goed acht dan de alternatieven, en heeft het het gebruik aanbevolen van browserplug-ins die iets herscheppen dat dichter bij het origineel ligt.

Bewerkt voor de herlancering van de Courant van Lazia.